XY-Sensing w europejskim projekcie GARUDA

GARUDA to projekt rekonfigurowalnego autonomicznego współpracującego bezzałogowego statku powietrznego (ang. reconfiGurable Autonomous collaboRative UnmanneD Aircraft) powstający w ramach rozwoju zdolności budowy europejskich zintegrowanych systemów bezzałogowych  samolotów bojowych U-CCA (ang. Unmanned collaborative combat aircraft).

Na czym polega koncepcja lojalnego skrzydłowego (Loyal Wingman)?

W tradycyjnym modelu walki powietrznej pilot samolotu bojowego odpowiada za wszystkie aspekty misji: nawigację, wykrywanie i unikanie zagrożeń, podejmowanie decyzji oraz użycie uzbrojenia. W strategii lojalnego skrzydłowego część tych zadań przejmują autonomiczne drony, które działają jako „wierni skrzydłowi”. Są one zaprogramowane tak, by współpracować z samolotem dowodzącym, reagować na zmieniające się warunki oraz wykonywać polecenia pilota, który dowodzi misją.

Na potrzeby wykorzystania taktycznego autonomiczne drony współpracujące mogą realizować między innymi zadania:

• rozpoznawcze polegające na zbieraniu danych w obszarach operacyjnego zainteresowania, 

• zakłócania systemów radarowych i komunikacyjnych przeciwnika, 

• ochrony elektronicznej samolotu dowodzącego, 

• pozoracji obiektów powietrznych,

• kinetyczne.

Zalety strategii

Jedną z największych zalet strategii lojalnego skrzydłowego jest zwiększenie bezpieczeństwa pilotów. Najbardziej ryzykowne zadania mogą być delegowane na bezzałogowe maszyny, co przede wszystkim ogranicza narażenie ludzi na niebezpieczeństwo, ale też zwiększa możliwości manewrowe samych platform.

Kolejnym atutem jest elastyczność operacyjna. Drony mogą być szybko programowane do różnych misji, a ich utrata jest znacznie mniej kosztowna niż utrata samolotu załogowego. Dzięki temu dowódcy mogą podejmować bardziej odważne decyzje taktyczne.

Istotny jest także aspekt ekonomiczny. Produkcja i utrzymanie dronów jest tańsze niż w przypadku zaawansowanych technologicznie samolotów załogowych, co pozwala na zwiększenie liczby dostępnych jednostek przy ograniczonym budżecie.

Rola sztucznej inteligencji

Kluczowym elementem współpracy w powietrzu człowieka i maszyny jest sztuczna inteligencja. To ona umożliwia dronom w czasie rzeczywistym podejmowanie decyzji związanych z pilotowaniem, tworzy obraz sytuacji taktycznej poprzez analizę danych z sensorów oraz wykonuje polecenia otrzymane od lidera misji.

Nowoczesne systemy AI pozwalają na:

• autonomiczne unikanie zagrożeń, 

• rozpoznawanie celów, 

• optymalizację trajektorii lotu, 

• koordynację działań w grupie (tzw. swarm intelligence). 

Jednak mimo rosnącej autonomii, człowiek wciąż pozostaje „w pętli decyzyjnej” (ang. human-in-the-loop), szczególnie w kontekście użycia środków bojowych.

Wyzwania i ograniczenia

Mimo licznych zalet, strategia lojalnego skrzydłowego wiąże się również z wyzwaniami. Jednym z nich jest bezpieczeństwo cybernetyczne. Drony i systemy komunikacji będą celem ataków hakerskich, co zawsze stwarza ryzyko prób przejęcia kontroli lub zakłócenia uczenia maszynowego lub realizacji samej misji powietrznej.

Lojalny skrzydłowy to strategia, która redefiniuje sposób prowadzenia działań powietrznych. Łącząc możliwości człowieka i maszyn, pozwala na zwiększenie efektywności, bezpieczeństwa i elastyczności operacyjnej. Choć przed jej pełnym wdrożeniem stoją liczne wyzwania, nie ulega wątpliwości, że stanowi ona jeden z kluczowych kierunków rozwoju nowoczesnych sił zbrojnych.